Test samostalnosti — kako prolaziti

Šta je test samostalnosti?

Test samostalnosti je skup kriterijuma kojima Poreska uprava utvrđuje da li preduzetnik radi kao nezavisni pružalac usluga ili kao faktički zaposleni kod klijenta.

Uveden je Zakonom o porezu na dohodak građana. Ako preduzetnik "ne prođe" test, njegov prihod se može oporezovati kao zarada (viša stopa, doprinosi na teret poslodavca).

9 kriterijuma testa

Poreska uprava procenjuje sledeće:

1. Nalog i kontrola — da li klijent kontroliše kako i kada obavljate posao (ne samo šta je rezultat)
2. Radno vreme — da li radite u fiksno određeno vreme koje postavlja klijent
3. Prostorije — da li radite pretežno u prostorijama klijenta
4. Alati i oprema — da li klijent obezbeđuje alate, softver, računar
5. Podizvodjači — da li smete da angažujete podizvodjače bez odobrenja klijenta
6. Isključivost — da li ne smete da radite za druge klijente
7. Integracija — da li ste integrisani u organizacionu strukturu klijenta
8. 70% prihoda — da li više od 70% prihoda dolazi od jednog klijenta tokom 12 meseci
9. Kontinuitet — da li poslovni odnos traje duže od 2 godine bez prekida

Šta znači "ne proći" test?

Ako ispunjavate 5 ili više kriterijuma, Poreska uprava može da:

• Proglasi vaš prihod zaradom umesto honorara
• Nametne porez na zarade (10–20%) i doprinose (35,8%)
• Klijenta proglasi poreskim dužnikom za neplaćene doprinose

Kako smanjiti rizik?

Praktični saveti:

• Radite za više klijenata — idealno 3+ aktiva klijenta
• Koristite vlastitu opremu — laptop, softver, alate
• Fleksibilno radno vreme — ne radite 9–17 fiksno
• Pisani ugovor o uslugama — jasno definisan isporučeni rezultat, ne radno angažovanje
• Fakturišite rezultat — ne "8 sati rada" već "Izrada web aplikacije"
• Angažujte podizvodjače — bar jednom godišnje, na manjim zadacima

Komentar o kriterijumu 70%

Kriterijum 70% prihoda od jednog klijenta je najteže ispuniti za solo freelancere. Preporuka:

• Aktivno tražite bar jednog manjeg klijenta
• Dokumentujte pokušaje diversifikacije (prepiška, ponude)
• Ako ne možete da izbegnete 70%, konsultujte poreskog savetnika

Česta pitanja

Q: Ako imam jednog stranog klijenta, važi li test? A: Da. Test važi bez obzira na rezidentnost klijenta.

Q: Šta ako imam fiksnu mesečnu naknadu? A: Fiksna naknada je jedan od indikatora zavisnog rada, ali sam po sebi nije dovoljan za reklasifikaciju.